Asansör Boşluğu Ölçüleri Yönetmeliği: Kuyu ve Kabin Standartları

Okuma Seviyesi: Kolay • Tahmini Okuma Süresi: 7 dakika

1. Asansör Boşluğu (Kuyu) Nedir?

Asansör boşluğu, çoğu yöneticinin kısaca "kuyu" dediği, asansör kabininin ve denge ağırlığının katlar arasında düşey hareket ettiği kapalı alandır. Binanın temelinden en üst katına kadar uzanan bu boşluğun genişliği, derinliği, çukur (dip) derinliği ve üst boşluğu, asansörün güvenli çalışıp çalışmayacağını doğrudan belirler. Asansör boşluğu ölçüleri yönetmeliği denince akla tek bir madde değil, TS EN 81-20 standardı ile asansör mevzuatının birlikte okunması gelir.

Asansör boşluğu yalnızca kabinin geçtiği yer değildir; aynı boşlukta kılavuz raylar, kat kapısı kasaları, denge ağırlığı, halatlar ve elektrik kabloları da bulunur. Bu yüzden kuyu ölçüsü her zaman kabin ölçüsünden büyük olur. Proje aşamasında bu fark hesaplanmazsa montaj sırasında kabin sığmaz, duvar yıkılıp yeniden örülür ve hem maliyet hem süre kaybı yaşanır.

Kuyu ölçüsünün doğru hesaplanması üç temel ölçüye dayanır: kuyu genişliği, kuyu derinliği ve çukur derinliği. Bunlara bir de kabinin en üst konumdayken üzerinde kalması gereken üst boşluk eklenir. Dört ölçüden biri bile eksik hesaplanırsa asansör ya hiç kurulamaz ya da güvenlik sınırlarının dışında çalışır.

2. Asansör Kuyu ve Kabin Ölçüleri

Asansör kabin ölçüleri kişi kapasitesine göre değişir. Aşağıdaki tablo, konutlarda en çok kullanılan kapasiteler için tipik kabin ve kuyu ölçülerini özetler. Değerler yaklaşıktır; kesin ölçüyü projenize göre asansör firması hesaplar.

Kabin iç ölçülerinin tam listesi ile asansör ve havuzun standart ölçülerini birlikte görmek için asansör ve havuz standart ölçüleri teknik kılavuzu sayfasına bakabilirsiniz.

3. Ölçüleri Belirleyen Yönetmelik ve Standartlar

Türkiye'de yeni asansörler TS EN 81-20 standardına göre tasarlanır ve kurulur. Bu standart, kabin boyutlarını, kat kapısı genişliklerini, kuyu ölçülerini, çukur derinliğini ve üst boşluk mesafesini belirler. Asansör Yönetmeliği ise asansörün piyasaya arzını, güvenlik aksamını ve uygunluk değerlendirmesini düzenler. İkisi birlikte, bir asansörün hem ölçü hem güvenlik açısından hangi koşulları sağlaması gerektiğini ortaya koyar.

Mevcut asansörler için Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği geçerlidir. Bu yönetmelik, asansörlerin yılda bir kez A tipi muayene kuruluşu tarafından kontrol edilmesini zorunlu kılar. Periyodik kontrolde kuyu ölçüsü yeniden ölçülmez, güvenlik donanımları denetlenir. Yine de kuyuda sonradan yapılan bir daraltma veya kaçak bölme, muayeneden kalma sebebi olabilir.

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği ise kurulu asansörün aylık bakımını zorunlu kılar. Bakım sözleşmesi olmayan asansör, periyodik kontrolde kırmızı etiket alır ve kullanıma kapatılır. Bu yüzden kuyu ölçüsü kadar bakım sürekliliği de apartman yönetiminin sorumluluğundadır.

4. Proje Aşamasında Dikkat Edilecekler

Projede asansör boşluğu, mimari proje ile asansör projesinin kesiştiği noktadır. Mimari proje kuyuyu büyük çizerse alan boşa gider, küçük çizerse asansör sığmaz. Bu yüzden iki proje birlikte, aynı ölçüler üzerinden hazırlanmalıdır.

• Kuyu ölçüsünü kabin kapasitesine göre mimari projede netleştirin; sonradan büyütmek taşıyıcı sisteme zarar verir.
• Çukur derinliğini ve üst boşluk yüksekliğini asansör firmasıyla teyit edin.
• Kat kapısı genişliği en az 80 cm olmalı, 90 cm tercih edilir; bu ölçü engelli erişimini de kolaylaştırır.
• Makine dairesiz (MR) sistem tercih edilecekse üst boşluk hesabı değişir, projeyi buna göre hazırlayın.
• Kuyu duvarları düz ve düşey olmalı; montajda şakul farkı büyükse raylar ve kapılar ayar tutmaz.

5. Apartman Yönetimini Neden İlgilendirir?

Asansör boşluğu ölçüleri yalnızca yeni bina konusu değildir. Mevcut binada kuyu içinde biriken moloz, sızan su veya dibe dökülen atık, hem güvenliği hem periyodik muayene sonucunu etkiler. Yöneticinin görevi kuyunun temiz ve erişilebilir kalmasını sağlamaktır. Kuyu dibine girilmesi gereken bakımlarda, kapının önüne eşya yığılmaması da yöneticinin takip etmesi gereken bir konudur.

Mersin'de denize yakın binalarda kuyu dibinde nem birikimi sık görülür. Çukurda biriken su halatları ve elektrik aksamını çürütür, kabin içinde koku yapar. Aylık bakım sözleşmesi kapsamında kuyu dibi kontrolünün ve temizliğinin yapıldığından emin olun.

Kuyuya müdahale gerektiren her iş için kat malikleri kurulu kararı ve gerekiyorsa belediye onayı alınmalıdır. İzinsiz yapılan bir kuyu daraltması hem muayenede hem iskân denetiminde sorun çıkarır.

6. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru: Asansör boşluğu en az kaç cm olmalı?

Cevap: Tek bir sabit sayı yoktur; kapasiteye göre değişir. 4 kişilik bir asansör için kuyu genişliği yaklaşık 150-160 cm, 8 kişilik için 170-180 cm civarındadır. Kesin ölçüyü TS EN 81-20'ye göre asansör firması hesaplar.

Soru: Asansör kabin ölçüleri standart mı?

Cevap: Evet. TS EN 81-20 kişi kapasitesine göre standart kabin ölçülerini tanımlar. 630 kg (8 kişi) kapasite için en yaygın kabin ölçüsü 110 x 140 cm'dir. Bu ölçüler aynı zamanda tekerlekli sandalye girişine de uygundur.

Soru: Mevcut binada asansör boşluğu küçükse ne yapılır?

Cevap: Kuyuyu büyütmek kolon ve taşıyıcı sisteme müdahale gerektirdiği için statik proje ve belediye onayı ister. Çoğu durumda kuyuyu büyütmek yerine daha kompakt bir kabin tercih edilir. Bu karar asansör firması ve statik mühendisle birlikte verilmelidir.

Soru: Asansör boşluğu periyodik muayenede kontrol edilir mi?

Cevap: Periyodik muayenede güvenlik donanımları denetlenir; kuyu ölçüsü asıl montaj ve tadilat aşamasında değerlendirilir. Yine de kuyuda sonradan yapılan daraltma veya kaçak bölme muayene raporuna olumsuz yansır.

Sonuç

Asansör boşluğu ölçüleri, hem yeni projede hem mevcut binada asansörün güvenliği ve konforu için temel bir konudur. Doğru ölçü için TS EN 81-20'yi esas alın ve kesin hesabı asansör firmasına yaptırın. Mersin'de apartmanınızın asansör bakım ve periyodik kontrol takibi için İmer Yönetim'e danışabilirsiniz.

Bu makale 22 Ekim 2026 itibarıyla güncel mevzuata göre hazırlanmıştır. Herhangi bir işlem öncesi bir avukata veya yetkili asansör firmasına danışmanızı öneririz.